ห่างหายไปนานเน กับพื้นฐานการออกแบบเสียง วันนี้ขอต่อบทที่ 2 นะครับ และขอย้ำว่า ถ้าจะมาถกเถียงว่า ไม่ถูกต้อง ผมไม่มีค่าพอที่จะถกเถียงเรื่องดังกล่าวได้ครับ เพราะเป็นการณ์อธิบายจากประสบการณ์มิใช่อธิบายจากทฤษฎี แต่อย่างใด
ADSR ความซาบซ่านของการออกแบบเสียงที่ไม่รู้จักจบสิ้น
หลังจากได้แนะนำให้รู้จักลักษณะของเสียงต่าง ๆ ออกมาเป็นรูปภาพกันในบทความก่อนหน้า ก็มิได้หมายความว่า เท่านั้นจะพอเพียงที่จะออกแบบเสียงสักษณะต่าง ๆ ให้เกิดขึ้นมาได้ตามใจนึกนะครับ ขั้นตอนการผลิต การคิดนั้น ไม่สามารถเกิดขึ้นได้จากพื้นบ้านแล้วกระโดดขึ้นไปบนยอดจั่วในก้าวเดียว คราวนี้เรามาทำความรู้จักกับ
ADSR
ADSR เป็นตัวย่อที่เราใช้ในการกำกับให้เสียงมีลักษณะเป็นไปตามที่เราต้องการ ซึ่งในอดีด ถูกกำหนดมาให้ใช้กับการควบคุมความดังของเสียงเท่านั้นครับ แต่ในปัจจุบันได้มีผู้พัฒนาไว้ใช้กับการปรับแต่งลักษณะทุ้มแหลม และระดับความสูงต่ำของเสียงด้วย ซึ่ง ADSR นั้น ย่อมาจากอะไรบ้างล่ะ ? เราค่อย ๆ มาดูความหมายของมันนะครับ
A - (Attack Time) แปลตามตัว ก็คือ เวลาที่ประทะลงไป... ยกตัวอย่างง่าย ๆ นะครับ เวลาเราเป่ากบ (เคยเล่นไหมเอ่ย) เราจะต้องรวบรวมลมไว้ที่แก้มหรือในปาก แล้วอัดลมนั้นให้พุ่งออกมาจากปากจู๋ ๆ ของเรา... "พู่!!!!" นั่นแหละ การกระแทกครับ การตั้งค่า A ถ้าเราตั้งค่าน้อย ก็คือ กระแทกแรง ๆ เสียงที่ดังออกมาก็จะดังทันที ไม่กั๊ก ตรง ๆ แต่ถ้าเราตั้งค่า A มาก ๆ ก็หมายความว่า เสียงที่ได้ จะค่อย ๆ ดังขึ้นมา โดยลักษณะของเสียงจะกระแทกลดลง หรือ ไม่กระแทกเลย ถ้าให้ยกตัวอย่างของเสียง ก็เช่น... เสียงรถที่ค่อย ๆ ดังมาแต่ไกล แล้วก็ชัดขึ้นเมื่ออยู่ใกล้ ๆ ครับ ถ้าเทียบกับเสียงคน ถ้า A น้อยก็ร้อง อา.... A มาก ก็อาจได้ยินเป็น ฮา....... แทนซะงั้น
D - (Decay) แปลตามตัวดื้อ ๆ ก็ ค่อย ๆ เสื่อมลดน้อยถอยลง... งง แฮะ...ลองตะโกนคำว่า อา..... สิครับ ตอน ออกเสียงนี้จะต้องออกเสียง อ........ สระอา........แล้วเงียบลง ในช่วงที่ออกเสียงยังไม่จบ ถ้าสังเกตุดี ๆ จะพบว่า ความดังของเสียงลดลง นิดนึง ก่อนจะลากยาว แล้วเงียบหายไป ตรงนั้นแหละครับ ดีเคย์ล่ะ ถ้าตั้งค่าน้อย เสียงหดหายเร็ว ตั้งมากเสียงก็ไม่ลดลง ซึ่งค่านี้ จะไม่ยึดติดกับการเรียกใช้งานเวลาเรากดเสียงนะครับ แต่จะเป็นอัตโนมัติโดยไม่สนใจว่าคุณกดเสียงนี้ยาวสั้นเพียงไร ซึ่งการทำงานของมันจะคล้าย R ที่เราจะพูดกันต่อไปนะครับ
S - (Sustain) ครางยาว ๆ.. นั่นแหละแปลตรงตัว กลับไปที่เสียง อา.... อีกครั้ง อา... ยาว มาก ๆ ก็คือ Sustain มาก ถ้าเรากดใช้เสียงที่ตั้งค่า S มาก ๆ เสียงนั้นจะยาววววว มากครับ ซึ่งค่าของมันจะทำงานต่อจาก D ต่อไปเรื่อย ๆ จนกว่าคุณจะเลิกเรียกใช้เสียงนี้....
R - (Release) ผมเปิดพจนานุกรมหาดู แปลว่า... ข่าว.... เซ็งทันทีแฮะ.... เอางี้นะครับ R คือเสียงที่จะค่อย ๆ เงียบลง หลังจากที่เราหยุดเสียงนั้นแล้ว ถ้าเทียบกับการออกเสียง อา... ก็ตอนคุณหมดลมนั่นแหละ... ตั้งค่า R น้อย ๆ เสียงก็หยุดเร็ว ตั้งมาก ก็ลากยาวมาก.... โดยจะทำงานเมื่อ เลิกใช้เสียง ... ไม่เหมือน D ที่ทำงานโดยไม่สนว่าเสียงมันจะหยุดหรือเล่นอยู่
ตามที่ได้กล่าวไว้ข้างต้นนะครับ ว่าปัจจุบัน มีนักพัฒนาด้านเสียงได้นำทฤษฎิการใช้ค่า ADSR มาประยุกต์ใช้เพื่อกำหนดให้เสียงสามารถปรับแต่งให้กว้างขึ้นในเรื่องของเสียงทุ้มแหลม และสูงต่ำ กันด้วยแล้ว โดยผู้ที่เคยใช้ Reason หรือ VSTi อาจจะเคยพบเห็นกันมาบ้างแล้ว... ซึ่งผมจะยังไม่พูดถึงในตอนนี้นะครับ เพราะเรายังไม่ได้เรียนรู้เลยว่า เสียงทุ้มแหลม สูงต่ำ ที่คุยมานั้น คืออะไร มีชื่อเรียกว่าอย่างไร ใช้งานแบบไหนกันบ้าง
ขอสรุปเรื่อง ADSR ไว้สั้น ๆ ตรงนี้นะครับ ว่า เวลาเราจะปรับใช้ค่าเหล่านี้ ต้องคำนึงถึงการนำไปใช้เป็นหลักใหญ่ มิได้ขึ้นอยู่ว่า ค่าเหล่านี้ ต้องเซ็ตเท่าไร จึงจะเหมาะสม เพราะความเหมาะสมต่าง ๆ นั้นขึ้นอยู่กับ "ตัวคุณเป็นที่ตั้ง" ครับ
